| Ben ik in beeld? | Pelikaan | Natuur | Langs de Zaan | Bouwen | Gratis website? |
| De Kooger Kaper | Deel 1: De schat van ... | Deel 2: Op zoek naar ... | Gedichten | Korte verhalen | Feuilleton
 

Arie Claesens in 1643

door Harmen Meijer

 
   

 

Het begin

Deel 1
Deel 2
Deel 3

 
De schat van de Kooger Kaper
Arie Claesens, september 1643
 

Deel 2 - Traankokerij

Arie, ARIE, wakker worden. Zijn vader schud aan zijn schouder. Snel komt Arie uit zijn bed en schiet zijn kleren aan. Een klein streepje maanlicht komt door het dakvenster naar binnen. Hij giet wat water in de waskom en schep dat met zijn handen in zijn gezicht en wast de slaap uit zijn ogen. Nog rillerig van de slaap gaat hij aan de keukentafel zitten. Zijn moeder geeft hem een aai over zijn bol en geeft hem een kom warme havermout.
Zijn vader heeft zijn kom al leeg en wekt zijn broer en zusjes. Een voor een komen ze slaperig aan de tafel zitten.

Na het ontbijt gaan ze de deur uit. Het is nog donker. Een beetje maanlicht geeft wat licht op het pad naar Jisp. “Waarom hebben we de schuit in Jisp laten liggen vader ?”, vraagt Arie. Vader antwoordt: “Het maakt in lopen niet uit. In Wormer ligt de veerschuit dichter bij een beschuitbakkerij. En er zijn de laatste tijd te veel branden door de vonken uit de schoorstenen. In Jisp ligt ie veiliger.”

Bij de traankokerij is er al wat bedrijvigheid. Behalve het werkvolk staan er ook een aantal netter geklede heren. Het zijn een koopman uit Haarlem en een keurmeester, ze zijn bezig met het keuren van een vat. Met een pompje wordt het laatste restje prut onderuit het vat gehaald. Dan wordt de traan aangevuld en het gat afgedicht met een kurk, de keurmeester slaat ook nog een ijzeren kram over de kurk. “Zo dat is de laatste”, zegt ie, “het is een mooie partij van goeie kwaliteit.”
Nu alle vaten zijn gekeurd kan de lading aan boord.
40 grote vaten walvistraan worden met de takel aan boord gehesen. Alles wordt goed vastgesjord en afgedekt met buiskleden. Schipper, heb je nog ruimte voor een paar pakken stijfsel? Vader knikt. Ook die gaan aan boord, de veerschuit is best aan de vracht. Ook de koopman en de keurmeester komen aan boord, vader duwt de schuit van de wal af. Arie hijst de zeilen.

afbeelding 1De wind is iets noordelijker dan gisteren. Scherp op de wind varen ze naar de Poelsluis. Het is veel kouder dan je eind september zou verwachten. Op de Zaan gaan ze voor de wind. Arie, neem jij het roer en kijk goed uit voor houtvlotten. Vader gaat bij de koopman zitten om een praatje te maken. Arie staat bij het roer en kan zo over de boeg van de veerschuit kijken. Er is al veel bedrijvigheid op de Zaan. Bij de Westsluis komen een groot aantal tweebackvaarders vanuit Wormer de Zaan op. De molens zijn vol in bedrijf. Het gesuis van ronddraaiende wieken, het gestamp van de pelmolens en oliemolens klinkt over de Zaan. Van de scheepswerven aan de oevers klinkt het ijverige geklop van hamers. De wind staat vol in de zeilen en de zwaarbeladen schuit heeft een goede vaart. Ze varen gelijk op met de tweebackvloot.

Tegenover de Hemmes ligt de Kogersluis met aan de ene kant de Jonge Prins en aan de andere kant het Vleethuis. Naast het Vleethuis ligt een kleine scheepswerf voor de binnenvaart. Met enige weemoed kijkt Arie naar de kleine werf. Het is de werf van zijn grootvader. Wat zou hij daar graag werken. “Eerst weten hoe een schuit vaart en in het water ligt, dan weet je ook hoe je een schuit kan repareren of bouwen”, zegt zijn grootvader. En zo vaart Arie nu al meer dan een jaar met zijn vader.

Afbeelding 2Opletten Arie, er ligt een houtvlot voor ons, roept zijn vader. Het houtvlot gaat naar de Hemmes. Arie verlegt de koers van de schuit naar de andere oever, die van Koog aan de Zaan. Uit de Kogersluis komt op dat moment een groenteschuit.
Opeens klink er een luide schreeuw en dan klinkt er een luid gekraak. Twee tweebackschuiten kwamen te dicht bij elkaar en zijn met de gaffels in elkaar verward geraakt.
En ze varen recht op de groenteschuit af.

Gaffel: dwarsboom, die langs mast omhoog wordt gehesen om vierhoekig zeil te hijsen.
Afb.1 – De Koog, gravure C.Bogertspentekening in Zaans Museum
Afb.2 - Vlotschuit (li), schiet- of Veerschuit (re) uit Seeman; maritiem woordenboek van Wigardus à Winschooten

© 2017